Orde en toeval

In zijn schilderijen streeft Viktor naar een harmonieus samenspel van orde en toeval. De orde ontstaat vanuit een groep geometrische vormen, reeksen en variaties, gebaseerd op eenvoudige principes, zoals de Gulden Snede of the reeks van Fibonacci. De manier waarop deze regelmaat ontstaat is analoog aan de onderliggende principes van veel natuurverschijnselen. Zo verlopen het delen van cellen en het ontstaan van structuren en complexiteit volgens een aantal vaste regels. Hierdoor vertonen de patronen op Majdandzic’s schilderijen vaak interessante overeenkomsten met structuren in de biologie.

Tegelijkertijd worden natuurlijke processen gekenmerkt door een zekere mate van variatie en onregelmatigheid. In de vroege werken werd de factor toeval betrokken door het met behulp van random getallen variëren van een patroon. In de recentere werken wordt het toeval toegepast door het laten lopen van verf over de vlakken, door vallende druppels op het schilderij, maar ook door de manier waarop onderliggende verflagen door de verflagen erboven heenkomen.

Voortbordurend op de analogie in structuur tussen zijn schilderijen en fysische processen, beschrijft Viktor Majdandzic zijn schilderijen ook wel als “geologie op één vierkante meter”, waarin natuurlijke processen als kristallisatie, erosie en sedimentatie, op elkaar inwerken. Kristallisatie kan worden herkend in de geometrische vormen en de regels waaruit ze opgebouwd zijn; erosie en sedimentatie worden gesymboliseerd door het vloeien en spatten van de verf over het schilderij.

Waarneming en schoonheid

Bij het waarnemen van de wereld om ons heen trachten onze zintuigen continu een onderliggende orde te ontdekken. Op deze manier kunnen we proberen voorspellingen te doen over de buitenwereld, en zo effectief en flexibel interacteren met onze - steeds veranderende - omgeving. We zijn dus uitgerust met de neiging om naar patronen met een zekere voorspelbaarheid te zoeken - en tegelijkertijd wordt onze aandacht getrokken door onregelmatigheden. Onze voorkeur voor het zoeken naar orde zou zelfs kunnen verklaren waarom we ons aangetrokken voelen tot taferelen en situaties waarin we een patroon kunnen herkennen, maar die ook onverwachte, verrassende elementen bevatten.

Het lijkt erop dat in veel kunstvormen deze voorkeur voor een combinatie van voorspelbaarheid en een zekere mate van verrassing aangesproken wordt. We worden aangetrokken door muziek – die wat betreft metrum en toonhoogte volgens strikte regels is opgebouwd, maar tegelijkertijd een “meerwaarde” bovenop die orde moet hebben wil ze “‘zingen”. Op dezelfde manier geeft de factor toeval een gedicht of schilderij uniciteit.

In Majdandzic’s ogen is een schilderij dan ook meer dan een wiskundige structuur. Het schilderij moet in evenwicht en harmonie zijn en identiteit hebben; de wiskundige patronen moeten “zingen”. Viktor bereikt dit door het langdurig en zonder vooringenomenheid kijken naar een schilderij en het (soms eindeloos) toevoegen van nieuwe lagen verf, en soms ook nieuwe structuren. Tijdens dit intuïtieve proces creëert de kunstenaar de randvoorwaarden, waarna het schilderij als het ware uit zichzelf ontstaat, door het vloeien en vermengen van de verflagen.

Volgens Majdandzic heeft de natuur twee bewakers over het leven aangesteld: de beschermengel van het plezier en de duivel van de pijn. De kunst van de 20e eeuw is teveel in de ban van de duivel blijven steken, terwijl de esthetiek zich commercieel liet inhuren. Majdandzic wil in zijn kunst het mooie niet schuwen.

Een ode aan wetenschap en individualiteit

Viktor Majdandzic heeft zijn recente schilderijen de titel “Iconen voor Darwins Kathedraal“ gegeven, geïnspireerd door de titel van het boek “Darwin's Cathedral. Evolution, Religion, and the Nature of Society” van D.S. Wilson.

De term “kathedraal” is hier bedoeld als een metafoor voor de wetenschap – een blijvende, collectieve creatie, die een “zingende orde van geometrie” in zich draagt, bijeengehouden door één kracht: de zwaartekracht. Daarnaast is de titel een eerbewijs aan het intellect van Charles Darwin, oprichter van de evolutietheorie - een dynamisch paradigma dat geworteld is in een groot aantal convergerende wetenschappelijke disciplines. De iconen van Majdandzic gedenken dus de prestaties van een buitengewoon individu – en juist “het individu” is volgens Viktor de meest gediscrimineerde minderheid in de geschiedenis.

Majdandzic distantieert zichzelf nadrukkelijk van het gebruiken van kunstwerken als rituele objecten of financiële producten. In plaats van zich te laten leiden door collectieve “fossielen”, zoals mythen en rituelen, baseert de kunstenaar zich op een collectieve achtergrond van wetenschappelijke paradigma’s, die zijn geïntegreerd in één systeem van wiskundige wetten en regelmatigheden.